Mỗi khi gió mùa tràn về, nhiều mẹ nuôi con bằng sữa mẹ lại thắc mắc: “Trời lạnh có làm giảm lượng sữa không?”, “Hormone tiết sữa có bị ảnh hưởng khi thời tiết thay đổi?”

Cảm giác ngực căng tức, sữa chảy chậm, hoặc bé bú kém hơn khiến mẹ lo lắng nguồn sữa sẽ giảm đi trong mùa lạnh. Vậy thực tế khoa học nói gì? Cùng Mama’s Choice tìm hiểu kỹ hơn nhé!

1. Cơ chế tiết sữa mẹ 

Để biết thời tiết lạnh ảnh hưởng ra sao, trước hết mẹ cần hiểu cách sữa mẹ được tạo ra.

Quá trình này có sự tham gia của hai hormone chính:

• Prolactin: kích thích tạo sữa trong các nang tuyến vú.
• Oxytocin: hỗ trợ phản xạ xuống sữa giúp sữa được đẩy ra đầu ti khi bé bú hoặc mẹ hút.

Hai hormone này chịu ảnh hưởng mạnh bởi cảm xúc, sức khỏe và môi trường xung quanh mẹ. Khi mẹ thư giãn, ấm áp và được tiếp xúc gần với bé, cơ thể sẽ tiết nhiều oxytocin hơn, giúp sữa chảy dễ dàng và nhiều hơn. Ngược lại, stress, lạnh hoặc đau có thể làm phản xạ xuống sữa chậm lại.

2. Thời tiết lạnh ảnh hưởng thế nào đến mẹ và hormone tiết sữa?

Theo các nghiên cứu y học, nhiệt độ lạnh không trực tiếp làm giảm hormone prolactin hay oxytocin. Tức là, chỉ riêng việc trời lạnh không khiến sữa “biến mất” hay ngưng tiết hoàn toàn.

Tuy nhiên, nhiệt độ thấp có thể làm co mạch máu vùng ngực, khiến lưu thông máu chậm hơn, và mẹ cảm thấy “sữa xuống chậm”. Một nghiên cứu năm 2019 trên Nature cho thấy khi nhiệt độ đầu ti tăng khoảng 1°C, lượng sữa được rút ra bằng máy hút tăng trung bình 10ml. điều này chứng minh việc giữ ấm vùng ngực có ảnh hưởng rõ rệt đến hiệu suất hút sữa.

Trời lạnh có thể ảnh hưởng gián tiếp tới việc tiết sữa và hormone thông qua nhiều yếu tố:

Co mạch và tuần hoàn máu kém

Khi lạnh, các mạch máu ở ngực co lại → giảm lưu thông → phản xạ xuống sữa chậm.

Giảm số lần hút/bú

Mẹ ngại cho bé bú vì lạnh hoặc ít hút sữa hơn trong ngày → tuyến sữa ít được kích thích → sữa ít dần.

Mẹ stress, mệt mỏi

Lạnh, thiếu ngủ, chăm con ốm mùa đông làm mẹ căng thẳng – mà stress là “kẻ thù” của oxytocin.

Mẹ stress mệt mỏi

Uống ít nước, ăn ít rau xanh

Thời tiết lạnh khiến mẹ ít khát → thiếu nước ảnh hưởng đến quá trình tạo sữa.

Sử dụng thuốc cảm cúm

Một số thuốc thông mũi có thể ức chế prolactin, khiến mẹ thấy sữa giảm tạm thời.

3. Làm gì để giữ ấm trong mùa lạnh?

Dưới đây là những bí quyết khoa học và dễ áp dụng nhất giúp mẹ bảo vệ lượng sữa, đặc biệt với mẹ miền Bắc Việt Nam hoặc đang ở vùng khí hậu lạnh.

Giữ ấm vùng ngực tăng lưu thông máu

• Mặc áo lót cotton ấm, mềm, không bó chặt.
• Dùng túi chườm ấm Mama’s Choice 5–10 phút trước khi hút sữa để kích thích sữa xuống dễ hơn (nguyên lý tương tự như nghiên cứu “nhiệt độ đầu ti và lượng sữa”).

Túi chườm nóng/lạnh Mama’s Choice

• Sau khi bú/hút, lau khô, đeo khăn mỏng giữ ấm ngực để tránh cảm lạnh.

Duy trì tần suất bú/hút đều đặn

• Cho bé bú đúng cữ hoặc hút sữa đủ 8–10 lần/ngày, dù thời tiết thế nào.
• Mẹ đi làm hoặc ra ngoài có thể chuẩn bị bình trữ sữa, túi trữ và balo giữ nhiệt Mama’s Choice để bảo quản sữa an toàn, tránh hư hỏng.

Uống đủ nước, ăn đủ chất

• Dù không thấy khát, hãy uống ít nhất 2 lít nước/ngày.
• Ưu tiên nước ấm, sữa ấm, cháo nóng, canh rau củ để vừa giữ nhiệt, vừa hỗ trợ tiết sữa.
• Bổ sung đủ protein, vitamin nhóm B, C, kẽm, sắt để tuyến sữa hoạt động hiệu quả.

Ăn uống đủ chất dinh dưỡng

Uống đủ nước

Giữ tâm lý thư giãn

• Hít sâu, massage ngực nhẹ nhàng trước khi hút sữa để kích hoạt oxytocin.
• Da kề da cùng bé trong phòng ấm giúp tăng hormone tiết sữa tự nhiên.
• Dành thời gian nghỉ ngơi, ngủ đủ giấc để prolactin hoạt động ổn định.

Chăm sóc sức khỏe khi bị cảm lạnh

• Nếu mẹ cảm, hãy hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc. Tránh tự ý dùng thuốc cảm có chứa pseudoephedrine, chất có thể làm giảm lượng sữa tạm thời.
• Có thể dùng các phương pháp tự nhiên an toàn cho mẹ cho bú như xông tinh dầu tràm Herbee, xịt khuẩn EcoPro Mama’s Choice để giảm nguy cơ nhiễm khuẩn mùa lạnh.

4. Kết luận

Thời tiết lạnh không trực tiếp làm giảm hormone tiết sữa, nhưng có thể ảnh hưởng gián tiếp đến quá trình sản xuất và tiết sữa thông qua các yếu tố như co mạch, stress, bú ít, uống ít nước hoặc môi trường không thoải mái.

Để bảo vệ nguồn sữa trong mùa lạnh, mẹ chỉ cần:

• Giữ ấm cơ thể và vùng ngực.
• Duy trì tần suất bú/hút đều đặn.
• Ăn uống – nghỉ ngơi đủ.
• Giữ tinh thần thư giãn và tránh stress.

Nguồn sữa mẹ sẽ vẫn dồi dào, ấm áp như tình yêu của mẹ dành cho con.