Sinh mổ là hành trình không hề dễ dàng. Sau ca phẫu thuật, nhiều mẹ bỉm rơi vào tình trạng sữa chưa về hoặc sữa ít, khiến lo lắng và áp lực tăng cao. Việc kích sữa sau sinh mổ là chìa khóa giúp mẹ khởi tạo nguồn sữa dồi dào cho con, đồng thời hỗ trợ phục hồi sức khỏe thể chất lẫn tinh thần.

Vậy tại sao mẹ sinh mổ dễ thiếu sữa? Cách gọi sữa sau sinh mổ nào an toàn và hiệu quả nhất? Bài viết dưới đây sẽ giải đáp chi tiết cho mẹ.

Tại sao mẹ sinh mổ chưa về sữa ngay?

Không ít mẹ sau sinh mổ gặp phải tình trạng sữa chưa về hoặc về rất chậm, đặc biệt trong 2–5 ngày đầu sau sinh. Các dấu hiệu thường gặp bao gồm:

• Bầu ngực mềm, không căng tức dù bé bú nhiều
• Hút sữa không ra hoặc chỉ ra vài giọt
• Bé bú lâu nhưng vẫn đói, quấy khóc

Điều này khiến nhiều mẹ lo lắng, áp lực và thậm chí là bỏ cuộc sớm với việc cho con bú mẹ hoàn toàn. Tuy nhiên, cần hiểu rằng: sinh mổ không phải là dấu chấm hết cho hành trình nuôi con bằng sữa mẹ, chỉ là mẹ cần thêm thời gian và hỗ trợ đúng cách.

Nguyên nhân khiến mẹ sinh mổ chậm về sữa

Một số nguyên nhân phổ biến ảnh hưởng đến việc tiết sữa sau sinh mổ:

• Không được da kề da và cho bé bú sớm sau sinh: Việc phẫu thuật và theo dõi hậu sản khiến nhiều mẹ bị trì hoãn trong việc tiếp xúc gần với con, làm chậm quá trình tiết oxytocin – hormone quan trọng giúp sữa về.

Không được da kề da và cho bé bú sớm sau sinh

• Nghỉ ngơi không hợp lý: Sau sinh nở sức khỏe người mẹ rất yếu, cần có chế độ nghỉ ngơi phù hợp để sớm hồi phục sức khỏe. Nếu mẹ quá bận bịu chăm con, không ngủ đủ giấc, thường xuyên bị mất ngủ, mệt mỏi, căng thẳng kéo dài có thể khiến tuyến sữa hoạt động yếu dần và dẫn đến mất sữa.
• Căng thẳng, lo âu sau sinh: Cảm giác đau, mệt, cộng thêm áp lực từ gia đình và xã hội khiến mẹ dễ rơi vào trạng thái stress.
• Chế độ dinh dưỡng kém: Nhiều bà mẹ theo các quan niệm dân gian kiêng khem quá mức hoặc chỉ ăn mỗi vài món như móng giò, gà hầm… không bổ sung đầy đủ các nhóm chất cần thiết cho cơ thể gây ảnh hưởng đến cơ chế tiết sữa, ngoài ra còn khó lấy lại vóc dáng sau sinh.
• Uống ít nước: 90% sữa mẹ là nước, và nước cũng là thành phần quan trọng trong quá trình sản xuất sữa. Nếu mẹ uống ít nước so với nhu cầu cơ thể cần, tuyến vú sẽ không đủ nước để sản xuất sữa.
• Các bệnh lý liên quan đến tuyến vú: Chẳng hạn như viêm tuyến vú, áp xe vú hoặc mẹ từng phẫu thuật thu nhỏ hoặc nâng ngực cũng ảnh hưởng đến cơ chế tạo tiết sữa của tuyến vú.
• Tác dụng phụ của thuốc gây mê, kháng sinh: Một số loại thuốc có thể ảnh hưởng đến hormone tạo sữa, làm quá trình tiết sữa bị chậm.
• Không kích thích đúng cách: Không cho con bú mẹ hoặc không cho bú thường xuyên: mẹ lạm dụng sữa công thức quá sớm, không nuôi con bằng sữa mẹ sẽ khiến bầu ngực không được kích thích tạo sữa, lâu ngày dẫn đến mất sữa. Ngoài ra, bé bú mẹ không thường xuyên hoặc tư thế bú sai, ngậm bắt vú không đúng cách cũng sẽ khiến tuyến vú không có phản xạ tiết sữa.

5 cách gọi sữa sau sinh mổ hiệu quả và an toàn 

Dưới đây là các phương pháp kích sữa được các bác sĩ sản – nhi và chuyên gia nuôi con bằng sữa mẹ khuyên dùng:

1. Cho bé bú càng sớm càng tốt

Ngay khi có thể, mẹ nên ôm con da kề da và cho bú trực tiếp. Dù chưa có sữa, việc bú mút sẽ tạo tín hiệu cho cơ thể bắt đầu sản xuất sữa. Đừng đợi đến khi "sữa về", hãy bắt đầu ngay từ những giọt sữa non đầu tiên – vô cùng quý giá.

Cho bé bú càng sớm càng tốt

2. Hút sữa đều đặn bằng máy

Nếu chưa thể cho bú trực tiếp, hãy dùng máy hút sữa để mô phỏng hành động bú của bé. Ưu tiên các máy hút sữa đôi, có chế độ massage – hút xen kẽ. Kết hợp cốc hứng sữa bên còn lại trong khi bé bú/hút để tận dụng tối đa lượng sữa rò rỉ.

Hút sữa đều đặn bằng máy hút sữa

>>> Gợi ý: Hút sữa đều mỗi 2–3 giờ/lần, mỗi lần khoảng 15 - 20 phút sẽ giúp kích thích tuyến sữa hoạt động, kể cả ban đêm. Kiên trì trong 3–5 ngày, mẹ sẽ thấy lượng sữa cải thiện rõ rệt.

3. Da kề da và ở cạnh con nhiều hơn

Cảm giác gần gũi với con sẽ kích thích sản sinh hormone oxytocin – giúp tăng phản xạ xuống sữa và cải thiện lượng sữa tổng thể. Hãy để bé nằm gần mẹ, ôm ấp, massage nhẹ nhàng để gắn kết hơn mỗi ngày.

4. Ăn uống đủ chất, nghỉ ngơi hợp lý

Mẹ sau sinh mổ thường cần hồi phục sức khỏe nhiều hơn. 

• Uống nhiều nước (2.5–3 lít/ngày), đặc biệt là nước ấm
• Ăn đủ 3–5 bữa chính mỗi ngày, bổ sung đầy đủ chất đạm, vitamin và khoáng chất từ thực phẩm như thịt, cá, trứng, sữa, rau xanh và các loại hạt.
• Giữ tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc là cách gọi sữa về cho mẹ sinh mổ mà nhiều mẹ bỉm không ngờ. 

Mẹ nghỉ ngơi hợp lý

5. Áp dụng mẹo dân gian nếu phù hợp

Một số mẹo như uống nước lá chè vằng, nước gạo lứt rang, massage ngực bằng khăn ấm, hoặc chườm nóng bằng túi chườm chuyên dụng cũng giúp mẹ gọi sữa sau sinh mổ hiệu quả hơn.

Lá chè vằng lợi sữa cho mẹ

Những lưu ý khi kích sữa cho mẹ sau sinh mổ 

Quá trình kích sữa sau sinh mổ cần sự kiên nhẫn và đúng cách. Mẹ hãy ghi nhớ một số lưu ý sau:

• Không hút quá mạnh hoặc quá lâu: Điều này có thể làm tổn thương đầu ti, gây đau và phản tác dụng. Chỉ nên chọn mức độ vừa phải, tạo cảm giác thoải mái.
• Không quá lo lắng nếu sữa chưa về ngay: Việc này có thể mất 3–5 ngày, thậm chí 1 tuần. Quan trọng là mẹ kiên trì và tin tưởng vào cơ thể mình.
• Theo dõi tình trạng cơ thể: Nếu sưng đau, sốt, bầu ngực đỏ căng... hãy đến bệnh viện để kiểm tra nguy cơ tắc tia sữa hoặc viêm tuyến vú.
• Tham khảo ý kiến chuyên gia: Nếu tình trạng ít sữa kéo dài quá 7–10 ngày dù đã áp dụng các biện pháp, hãy tìm đến bác sĩ hoặc chuyên viên tư vấn sữa mẹ để được hỗ trợ đúng cách.

Những lưu ý về dinh dưỡng cho mẹ sau sinh mổ 

Chế độ ăn uống của mẹ sinh mổ không chỉ giúp sữa về nhanh mà còn hỗ trợ quá trình hồi phục sau sinh: 

Ăn thực phẩm lợi sữa

Mẹ nên bổ sung các thực phẩm giúp tăng tiết sữa như:

• Các loại hạt: Hạnh nhân, óc chó, hạt chia,...
• Ngũ cốc nguyên cám: Gạo lứt, yến mạch,...
• Thịt, cá và trứng: Bổ sung protein giúp phục hồi cơ thể.
• Rau xanh và trái cây: Cung cấp vitamin và khoáng chất quan trọng.

Các thực phẩm lợi sữa cho mẹ

Tránh thực phẩm gây mất sữa

Một số thực phẩm có thể gây ảnh hưởng đến quá trình tiết sữa, mẹ nên tránh:

• Đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng: Gây khó tiêu, ảnh hưởng đến chất lượng sữa.
• Caffeine và rượu bia: Làm giảm lượng sữa và ảnh hưởng đến bé.
• Thực phẩm dễ gây dị ứng: Hải sản, đậu phộng nếu bé có dấu hiệu dị ứng.

Bổ sung thực phẩm giúp vết mổ nhanh lành

Để vết mổ hồi phục nhanh, mẹ nên ăn:

• Thực phẩm giàu vitamin C (cam, ổi, bông cải xanh,...) giúp tăng sức đề kháng.
• Thực phẩm giàu kẽm (hàu, thịt bò, đậu lăng,...) giúp vết thương mau lành.
• Thực phẩm giàu omega-3 (cá hồi, hạt lanh,...) giúp giảm viêm và tốt cho não bộ của bé.

Kích sữa sau sinh mổ là một quá trình cần thời gian, tình yêu và sự đồng hành. Mẹ có thể bắt đầu chậm hơn, vất vả hơn một chút, nhưng chỉ cần đủ kiên trì và áp dụng đúng phương pháp – sữa mẹ sẽ về, đủ và dồi dào để nuôi lớn bé yêu mỗi ngày.

Đừng áp lực vì “sữa chưa về”, hãy nhẹ nhàng chăm sóc bản thân, yêu thương cơ thể mình, và nhớ rằng: Sự kiên trì của mẹ chính là “chiếc chìa khóa” gọi sữa về.