Nuôi con bằng sữa mẹ là hành trình đầy yêu thương nhưng cũng không ít lo lắng. Một trong những tình huống phổ biến khiến cha mẹ hoang mang chính là trẻ trớ sữa thường xuyên. Nhiều bé sau khi bú thường ọc sữa ra ngoài, đôi khi chỉ là hiện tượng bình thường, nhưng cũng có trường hợp lại là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý. Vậy làm thế nào để mẹ phân biệt, xử lý và phòng ngừa hiệu quả?

Trớ sữa/ Trào ngược

Trớ sữa xảy ra khi sữa mẹ đã được nuốt xuống dạ dày nhưng chảy ngược lên thực quản và trào lên họng của bé. Bé bú mẹ có thể bị trào trớ/ trào ngược sinh lý hoặc sinh lý hoặc bệnh lý.

Ví dụ: Khớp ngậm sai khiến bé nuốt không khí và bụng cùng với sữa mà không ợ được hơi, hoặc bú cữ quá no, hoặc vận động đùa giỡn nhiều ngay sau khi ăn, hoặc sữa mẹ có thành phần chất lạ và không phù hợp gây dị ứng…

Vì sao trẻ trớ sữa thường xuyên?

Trớ sữa là hiện tượng sữa trào ngược từ dạ dày lên miệng và chảy ra ngoài sau khi bú. Tình trạng này thường gặp ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ do hệ tiêu hóa chưa hoàn thiện. Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Bú sai tư thế: Khi mẹ cho bé bú nằm quá ngang hoặc bé bú không đúng khớp ngậm, sữa dễ trào ngược. Đây là nguyên nhân thường gặp khiến trẻ trớ sữa do bú sai tư thế.

Tư thế đúng cho bé bú

• Uống quá nhiều sữa trong một lần: Dạ dày của bé còn nhỏ, nếu bé bú no quá mức sẽ dễ dẫn đến ọc sữa.
• Nuốt hơi khi bú: Bé bú nhanh, bú vội khiến không khí vào cùng sữa, dẫn tới đầy hơi và trớ.
• Trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ nhỏ: Đây là nguyên nhân bệnh lý cần lưu ý khi trẻ trớ quá nhiều lần trong ngày, kèm theo quấy khóc, sụt cân.

Bé quấy khóc, sụt cân

• Các vấn đề tiêu hóa khác: Dạ dày chưa phát triển hoàn chỉnh, hoặc dị tật bẩm sinh (ít gặp hơn).

Phân biệt trớ sữa sinh lý và bệnh lý

Không phải lúc nào trẻ bị trớ sữa cũng đáng lo. Mẹ có thể dựa vào một số dấu hiệu sau để phân biệt:

Trớ sữa sinh lý

Trẻ sơ sinh có thể thỉnh thoảng trớ một ít sữa sau khi ú, có thể nấc cụt, ho nhẹ. Hiện tượng này là bình thường, 50% trẻ có hiện tượng này vài lần trong một ngày ở 3 tháng đầu, và 5% bị đến 12 tháng tuổi. Bé phát triển mạnh khỏe bình thường thì không có gì phải lo lắng.

Trớ sữa bệnh lý, trào ngược thực quản

Nôn ói nhiều phun thành vòi sau khi bú hơn 1 giờ, nôn thường xuyên, kèm theo biểu hiện cáu gắt, khóc nhiều, khó ngủ, bỏ bú… Trường hợp này, bé cần được đi khám bác sĩ, uống thuốc theo toa của bác sĩ và cần được chăm sóc nhẹ nhàng, chu đáo hơn. 

Hiện tượng phun sữa ngược ra thành vòi thường xuyên khiến bé bị mất nước, mất dịch dạ dày và các loại men tiêu hóa khác… Dịch trào ngược như thế có thể bị tràn vào phế quản, phổi, các khoang tai mũi họng và gây viêm nhiễm ở các bộ phận này.

Cách xử lý trẻ sơ sinh bị ọc sữa

Khi thấy bé ọc sữa, cha mẹ không nên quá hoảng hốt. Hãy xử lý theo các bước:

Bước 1: Giữ bé an toàn

Bế bé ở tư thế đầu cao hơn thân, nghiêng nhẹ sang một bên để tránh sặc.

Bước 2: Vệ sinh sạch khi khi bị trớ

Lau sạch sữa ở miệng, mũi bằng khăn mềm sạch.

Bước 3: Không ép bé bú tiếp ngay

Không ép bé bú tiếp ngay sau khi ọc sữa. Hãy để bé nghỉ ngơi vài phút.
Vỗ nhẹ lưng bé để bé ợ hơi, giúp giảm trớ sữa.

Cách chăm sóc bé để phòng tránh trớ sữa và trào ngược

Hiểu đúng về dung tích dạ dày trẻ sơ sinh

Hiểu biết về dung tích dạ dày của trẻ theo độ tuổi, đảm bảo bé bú đúng dung tích dạ dày ngay từ khi sinh ra. Bé bú mỗi cữ vừa đủ và bú nhiều cữ trong ngày.

Số cữ bú có thể theo nhu cầu của bé, khoảng 14 cữ trong ngày đầu đến 10 cữ sau tuần đầu và 8 cữ sau tháng đầu.

Dung tích dạ dày của trẻ sơ sinh

Khuyến khích bú mẹ trực tiếp

• Bé bú mẹ ngay từ sơ sinh, giảm nguy cơ trào ngược do lượng sữa non đúng bằng dung tích dạ dày con. 
• Sữa mẹ không gây dị ứng, nhẹ bụng, dễ tiêu.
• Bú mẹ đúng cách không bị nuốt không khí cùng với sữa.

Tư thế bú mẹ trực tiếp

• Trái trước, phải sau

Nếu bé bú 2 bên vú cho 1 cữ thì nên cho bú bầu vú trái trước, vì bé mới bú lượng sữa trong dạ dày còn ít, có thể nằm nghiêng phải. Sau đó chuyển bé bú bầu bên phải, vì lúc này dạ dày đã nhiều sữa, cần nằm nghiêng trái.

• Vỗ ợ hơi

Vỗ ợ hơi sau bú: Sau khi bú, bế bé thẳng và vỗ nhẹ lưng giúp bé thoát hơi. Tránh vận động mạnh sau bú: Không bế xốc, đùa giỡn hay đặt bé nằm sấp ngay. Đặt bé nằm ở vị trí có độ dốc, đầu cao hơn dạ dày.

Vỗ ợ hơi cho bé

Sản phẩm Mama’s Choice đồng hành cùng mẹ

Trong hành trình nuôi con bằng sữa mẹ, bên cạnh việc điều chỉnh tư thế bú – bế – vỗ ợ hơi, mẹ cũng có thể nhờ đến những trợ thủ nhỏ để việc chăm sóc con nhẹ nhàng hơn:

• Khăn choàng cho bé bú Mama’s Choice: Giúp mẹ tự tin cho con bú ở mọi nơi, che chắn kín đáo để mẹ dễ dàng chỉnh đúng tư thế ngậm bắt vú, hạn chế tình trạng bé nuốt hơi dẫn đến ọc sữa.
• Bình sữa PPSU Mama’s Choice: Nếu mẹ vắt sữa cho bé bú bình, núm ty thiết kế mô phỏng ti mẹ, có van chống đầy hơi lớn sẽ hạn chế khí lọt vào bụng, từ đó giảm nguy cơ trẻ trớ sữa thường xuyên.

Những sản phẩm này không chỉ giúp mẹ chăm sóc bé dễ dàng hơn mà còn góp phần phòng ngừa và giảm thiểu tình trạng trớ sữa, trào ngược ở trẻ nhỏ.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám bác sĩ?

Cha mẹ nên cho bé đi khám khi có các biểu hiện:

• Trớ sữa thường xuyên kèm quấy khóc, bỏ bú
• Nôn ra dịch xanh, vàng, có máu
• Trớ mạnh, phun thành vòi
• Bé không tăng cân, sụt cân
• Trớ kéo dài sau 1 tuổi

Đây là dấu hiệu cảnh báo có thể liên quan đến trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ nhỏ hoặc bệnh lý tiêu hóa khác.

Kết luận

Trẻ trớ sữa thường xuyên có thể chỉ là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng cũng có thể là dấu hiệu bệnh lý như trào ngược dạ dày thực quản ở trẻ nhỏ. Cha mẹ cần hiểu rõ để phân biệt trớ sữa sinh lý và bệnh lý, từ đó xử lý đúng cách, tránh lo lắng không cần thiết và cũng không bỏ qua những dấu hiệu cảnh báo quan trọng.

Mama’s Choice luôn đồng hành cùng mẹ trên hành trình nuôi con bằng sữa mẹ với các sản phẩm an toàn, được nghiên cứu kỹ lưỡng để hỗ trợ cả mẹ và bé. Nhờ đó, mẹ có thể yên tâm hơn khi chăm con, bé bú ngon giấc, lớn khôn mỗi ngày.